litterære+virkemidler

toc
 * Litterære verkemiddel **

Det meste kan seiast å vere verkemiddel i ei eller anna form, men vi kan for å gjere det enkelt seie at vi har a) språklege bilde og b) andre verkemiddel. Av dei andre verkemidla er noen reint språklege, mens andre går meir på innhaldet.

=Språklige bilde:=

Metafor
gfsfdgsdfg asdfasd

Samanlikning (simile)
dasfad adfada =Andre verkemiddel:=

Språklige:
adsfdasf adfasdf

Rim
adfds adfad

Enderim
adfads adsfasd

Innrim
dasfasd adfasd

Bokstavrim (alliterasjon)
Bokstavrim kan ein òg kalle konsonantrim. Det er ikkje rim slik folk flest tenkjer, for i motsetnad til enderim der den siste stavinga inneheld same vokal og endekonsonant, er det ved bokstavrim den FYRSTE lyden som er interessant. Vi kan sjå på eit eksempel frå ein song av Veronica Maggio som heiter "Jag kommer":

I **t**axin, i **t**rappen, i **h**issen, i **h**allen - jag kommer Her ser vi at "taxin" og "trappen" begynner med same lyd, nemlig /t/, mens dei to neste orda "hissen" og "hallen" båe begynner med lyden /h/. Legg merkje til at teksten til Maggio ikkje rimar slik songar ofte gjer. Likevel høyrest det fint og harmonisk ut. Alliterasjonen er med på å skape denne harmonien. I tillegg blir det lettare å hugse teksten fordi vi hugsar at det er to "t-ord" og så to "h-ord".

Vi kan seie at alliterasjon __kan__: skape harmoni, skape balanse, skape en slags orden, gjere det lettare å hugse - og noen gonger kan alltierasjonen seie noe om innhaldet i sjølve teksten. Det skal vi sjå eit eksempel på nå:

**S**äv, **s**äv, **s**usa, våg, våg, slå, I sägen mig var Ingalillden unga månde gå? I eksempelet ovanfor, som er tatt frå diktet "Säv, säv, susa" av Gustaf Fröding (kjelde 1), ser vi at det er lyden /s/ som kjem att i begynnelsen av dei tre fyrste orda. "Säv" er svensk og tyder "siv", som er långt gress. Her er det ein samanheng mellom lyden vi høyrer når vi seier /s/ og lyden sivet lagar når vinden susar gjennom det. På den måten kan ein seie at det er samanheng mellom form og innhald i diktet fordi språket forsterkar innhaldet.

Nå er det din tur. Sjå på teksten nedanfor (frå "Håvamål"). Prøv å finne alliterasjonen FØR du trykker på lenken og ser fasiten:

Augo du bruke fyrr inn du gjeng, i kot og i kråom, i kot og i krokom. For d'er uvist å vita kvar uvener sit fyre din fot.

Sæl den som gjev! Gjest er inn komen, kvar finn han sess åt seg? Brå vert den som på brandom skal sitja og føre ærend fram.

media type="custom" key="9829395"

Vokalrim (assonans)
Assonans, eller vokalrim, er når vokalen inni ei trykksterk staving er den same som i trykksterk staving i eitt eller fleire andre ord i verselinja eller setninga. STOPP! Dette høyrest vanskelig ut. La oss sjå på eit eksempel – og vi bruker dei same tekstane som ovanfor:

I t**a**xin, i tr**a**ppen, i hissen, i h**a**llen, Jag kommer Legg merkje til at det i tillegg til alliterasjon, slik vi så ovanfor, er assonans i Maggios tekst. Lyden /a/ går att i heile 3 ord i same verseline. Dette er på line med alliterasjonen med på å skape musikalitet, harmoni og sjølvsagt gjentaking som hjelper oss å hugse. Men kva var det der med //trykktung staving?// Vel, la oss prøve å eksemplifisere det òg. I ordet ”synger” ligg trykket på fyrste staving (”syng-”). Det tyder at ein kan skape assonans ved hjelp av lyden /y/, ikkje /e/. I ordet ”pattedyr” ligg trykket på fyrste staving (”patt-”), og det tyder at ”synger” og ”pattedyr” ikkje skapar assonans – sjølv om begge orda inneheld lyden /y/. Ordet ”symaskin” derimot har trykket på fyrste staving (”sy-”) og skapar assonans med ordet ”synger”.

Kva for av desse ordpara skapar assonans? (Ikkje trykk for fasit før du har prøvd sjølv) Vasslilje – Pratmakar Innsjø – Dørkarm Leve – Streken Tunnel – Elvis Statsminister – Lagkamerat Stasjon – Melon Lite – Lete media type="custom" key="9829339" Ikkje-språklige:

=Kjelder= Kjelde 1 = @http://runeberg.org/gfnyadik/13.html